1. Ogólne zasady wynikające z obowiązujących przepisów.
Podstawy gospodarowania w lasach określaja w głównej mierze Ustawa o lasach z dnia 28 września 1991 r. oraz inne akty prawne, które powstały w oparciu o nią. W dniu 22 kwietnia 1997 r. Rada Ministrów przyjęła dokument nazwany „Polityką Leśną Państwa”, w którym zawarto między innymi określenie celów oraz priorytetów polityki państwa w stosunku do lasów.
Ustawa o lasach opiera gospodarkę w lasach na czterech zasadach:
powszechnej ochrony lasów- trwałości utrzymania lasów
- ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów
- zasady powiększania zasobów leśnych
Zasadę powszechnej ochrony lasów ustawodawca nakazuje realizować poprzez wykonywanie zabiegów ochronnych zabezpieczających lasy przed pożarami, szkodliwymi owadami lub grzybami oraz ochronę gleb i wód leśnych. Zasada trwałości lasów polega na obowiązku zachowania roślinności leśnej, naturalnych bagien, wprowadzeniu w ciągu 2 lat ponownie uprawy leśnej po wycięciu drzewostanu osiągającego wiek rębności, pielęgnowaniu i ochronie lasu, przebudowie drzewostanów dla osiągnięcia celów zawartych w planie urządzania lasu, racjonalnego użytkowania lasu w sposób zapewniający realizację wszystkich jego funkcji. Dla zapewnienia realizacji zasady zrównoważonego rozwoju ustawodawca wymaga dokonywania inwentaryzacji lasów, prognozowania zmian w nich zachodzących i aktualizacji stanu zasobów leśnych czyli określenia wielkości powierzchni oraz masy tych zasobów. Zasada powiększania zasobów leśnych jest realizowana poprzez zalesianie nowych gruntów czyli zwiększanie powierzchni lasów oraz poprzez zachowanie blisko połowy masy przyrostu drzew (na grubość), która powoduje stały wzrost zasobów leśnych liczonych w metrach sześciennych stojących na pniu.
Dokument „Polityka Leśna Państwa” na wstępie określa trzy grupy funkcji jakie mają spełniać polskie lasy:
funkcje ekologiczne (ochronne) zapewniające:
stabilizację obiegu wody w przyrodzie, przeciwdziałanie powodziom, lawinom i osuwiskom. ochronę gleb przed erozją i krajobrazu przed stepowieniem, kształtowanie klimatu globalnego i lokalnego, stabilizacja składu atmosfery i jej oczyszczanie, tworzenie warunków do zachowania potencjału biologicznego wielkiej liczby gatunków, ekosystemów i wartości genetycznych organizmów a także zapewniające wzbogacanie różnorodności i złożoności krajobrazu, lepsze warunki dla zdrowia i życia ludności oraz produkcji rolniczej;
funkcje produkcyjne (gospodarcze) polegające na:
zachowaniu odnawialności i trwałego użytkowania drewna, niedrzewnych użytków pozyskiwanych z lasu i gospodarki łowieckiej, rozwijaniu turystyki kwalifikowanej, zyskach ze sprzedaży wyżej wymienionych towarów i usług oraz polegające na tworzeniu stanowisk pracy i zasilaniu podatkiem dochodów budżetu państwa i budżetów samorządów lokalnych,
funkcje społeczne, które służą:
kształtowaniu korzystnych warunków zdrowotnych i rekreacyjnych dla społeczeństwa, wzbogacają rynek pracy, służą tworzeniu różnorodnych form użytkowania lasu przez społeczność lokalną, zagospodarowaniu terenów zdegradowanych i gleb marginalnych, wzmocnieniu obronności kraju, służą rozwojowi kultury, oświaty i nauki oraz edukacji ekologicznej społeczeństwa.
Wzrost jednych funkcji lasu może ograniczać funkcje pozostałe, co rodzi konflikty między nimi. Równocześnie wiele rodzajów funkcji lasów uzupełnia się wzajemnie lub z siebie wynika oraz jest zmiennych w czasie i przestrzeni.
Ekologiczne funkcje lasów mają w dłuższej perspektywie czasu istotne znaczenie gospodarcze i społeczne. Poprzez retencję i stabilizację warunków wodnych lasy zmniejszają zagrożenie i rozmiar szkód powodziowych, okresowe niedobory wody w leśnictwie i rolnictwie, ograniczając także zagrożenie pożarowe. Poprzez oczyszczanie atmosfery i regulacją klimatu poprawiają warunki zdrowotne społeczeństwa.
Produkcyjne funkcje lasów wyrażają się przede wszystkim produkcją drewna - odnawialnego, przyjaznego człowiekowi, surowca ekologicznego bodącego podstawą wie1u zawodów, tradycji i kultur, wszechstronnie wykorzystywanego, który warunkuje rozwój wielu gałęzi przemysłu. Drewno wiąże i akumuluje ponadto węgiel atmosferyczny, przyczyniając się do ograniczenia efektu cieplarnianego, a także łatwo poddaje się utylizacji, co ma duże znaczenie prośrodowiskowe.
Społeczne funkcje lasów są w dużej mierze determinowane funkcjami ekologicznymi i produkcyjnymi: większa różnorodność przyrodnicza lasów stwarza szersze możliwości ich wykorzystywania dla potrzeb gospodarczych i społecznych zapewniając miejsca pracy, zaopatrzenie w budulec, opał, tereny wypoczynku i turystyki.
Politykę leśną państwa realizują:
wojewodowie w lasach prywatnych w zakresie doskonalenia zrównoważonego użytkowania lasów i ich zasobów oraz poprawy stanu lasów prywatnych i nadzoru nad nimi,
Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w zakresie doskonalenia metod gospodarowania w lasach Lasów Państwowych i ich użytkowania, powalających na realizację wszystkich wskazanych przez politykę leśną państwa funkcji lasów,
Dyrektor Krajowego Zarządu Parków Narodowych oraz dyrektorzy parków narodowych w zakresie wynikającym z Ustawy o lasach, w zakresie odnoszącym się do lasów wszystkich form własności oraz w zakresie ochrony i kształtowania ekosystemów leśnych zgodnie z planami ochrony Parków Narodowych,
Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej w zakresie wdrażania w procedurach planistycznych zasad urządzania lasu skierowanych na osiąganie celów wielofunkcyjnego gospodarstwa leśnego oraz monitorowania stanu zasobów leśnych i stanu lasów.
2. Plan urządzania lasu – sposób tworzenia i praktycznego wykorzystania.
Rozporządzenia wydane na szczeblu Ministra Środowiska dość dokładnie określają wymogi dotyczące zakresu informacji jakie powinien zawierać plan urządzania lasu dla nadleśnictwa.
Plan wykonywany jest na okres 10 lat, składa się w pierwszej części z inwentaryzacji lasu, wykazów powierzchni zwanych rejestrem, tabel obrazujących udział gatunków drzew, rodzajów siedlisk leśnych, funkcji lasów i lasów ochronnych.
W drugiej części określone są ilości przewidywanego do pozyskania drewna z cięć „rębnych”, czyli wyrębów drzewostanów, uzyskujących ustalony dla nadleśnictwa wiek rębności oraz cięć przedrębnych, czyli pielęgnacyjno – ochronnych, prowadzonych w celu osiągnięcia zamierzonych celów wymienionych w planie urządzania lasu.
Część druga obejmuje ponadto zadania z zakresu zalesień gruntów porolnych, odnowień wyciętych powierzchni, pielęgnacji upraw i zwartych już drzewostanów a także ukierunkowuje działania dotyczące ochrony lasu przed szkodnikami i pożarami.
Ważnym elementem planu jest program ochrony przyrody obejmujący nie tylko rezerwaty, pomniki ale drzewostany i inne obiekty wskazane przez wykonawców tegoż planu.
Wykonawca sporządzający plan urządzania lasu jest wybierany w drodze przetargu. Wymogi podstawowe jakie stawiane są firmom prowadzącym wykonawstwo prac urządzeniowych określił Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w rozporządzeniu z dnia 28 maja 1998r.
Przed przystąpieniem do prac planistycznych, zgodnie z wymaganą procedurą zwołuje się I konferencję techniczno – gospodarczą (KTG) podczas, której zapadają decyzje zakresie:
• podziału lasów ze względu na dominujące funkcje (rezerwaty, lasy ochronne, lasy gospodarcze) oraz akceptacja wyników aktualizacji zasięgu obszarów chronionych,
• ustalania i uzgadniania cech drzewostanów,
• wyróżniania gospodarstw: specjalne, lasów ochronnych, lasów gospodarczych oraz przebudowy, z uwzględnieniem funkcji pełnionych przez lasy oraz przyjętych celów gospodarowania,
• sposobów wykonywania inwentaryzacji lasu do planu urządzenia,
• przyjęcia wieków rębności dla głównych gatunków lasotwórczych w obrębach leśnych,
• aktualizacji programu ochrony przyrody,
• projektowania cięć,
• planowania hodowlanego z uwzględnieniem lokalnych warunków produkcji leśnej, a w szczególności: typy gospodarcze drzewostanów i orientacyjne składy odnowienia na poszczególnych siedliskach,
• przebudowy drzewostanów, w tym hierarchii potrzeb dotyczących przebudowy,
• rekreacyjnego zagospodarowanie lasu,
• ochrony lasu, w tym ochrony przeciwpożarowej,
Po wykonaniu znacznej ilości prac, szczególnie terenowych zwoływana jest II konferencja techniczno – gospodarcza (KTG), która ma za zadanie:
• dokonanie analizy gospodarki leśnej w minionym okresie wraz z oceną jej wpływu na obecny stan lasu oraz sformułowaniem wniosków na przyszły okres gospodarczy,
• stwierdzenie zgodności wykonanych prac z przepisami prawnymi oraz obowiązującymi zasadami i wytycznymi (w tym z I KTG),
• akceptacja lub korekta celów, zasad i sposobów realizacji gospodarki leśnej w przyszłym okresie gospodarczym - przedstawionych przez wykonawcę projektu planu urządzenia lasu - oraz ustalenie wytycznych niezbędnych do zakończenia prac i ostatecznego odbioru opracowania.
W obydwu KTG uczestniczą wykonawcy planu, Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, przedstawiciele Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, nadleśniczy oraz zaproszeni współuczestnicy: wojewódzki konserwator przyrody, przedstawiciele wojewody, parków krajobrazowych, rady społeczno – naukowej Leśnego Kompleksu Promocyjnego, organizacji ekologicznych, edukacyjnych, samorządów wszystkich szczebli czyli zarządu województwa, powiatów i wójtowie gmin.
Po odbiorze sporządzonego planu zostaje on wystawiony do konsultacji społecznych przez 30 dni z powiadomieniem gmin i ogłoszeniem w prasie a następnie zatwierdzony decyzją Ministra Środowiska.
Plan urządzania lasu sporządzony na okres od 1.01.2004r do 31.12.2013r stanowi w Nadleśnictwie Łąck podstawę do prowadzenia gospodarki leśnej.
Według stanu na dzień 01.01.2004 r. powierzchnia Nadleśnictwa Łąck wynosi: 12400,96 ha
Zestawienie zbiorcze powierzchni wg gmin
| Gmina/miasto | Pow. w ha |
Kiernozia | 223,36 |
Pacyna | 567,48 |
Sanniki | 295,39 |
Szczawin Kościelny | 145,07 |
Gabin miasto | 1253,47 |
Gąbin | 990,22 |
Łąck | 4334,64 |
Nowy Duninów | 2908,77 |
Słubice | 763,69 |
Iłów | 871,13 |
Płock miasto | 47,74 |
R-m Nadleśnictwo | 12400,96 |
|