"Program zwiększania lesistości"

W 1997 r. przyjęta została przez Radę Ministrów "Polityka leśna państwa" opracowana przez Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Zgodnie z jej tezami, stan lasów w Polsce i kierunki rozwoju leśnictwa oraz cele polityki ekologicznej, gospodarczej i społecznej państwa wymagają zwiększania zasobów leśnych kraju, a zalesienia należą do priorytetów tej polityki.
Wyraża się to zamierzeniem - zwiększenia lesistości kraju do 30% w 2020 roku i 33% w połowie XXI wieku, sukcesywnie w miarę przekazywania do zalesienia gruntów nieprzydatnych dla rolnictwa i osiągania przestrzennie optymalnej struktury lasów w krajobrazie przez ochronę i pełne wykorzystanie produkcyjnych możliwości siedlisk.

Wzmacnianie funkcji ekologicznych lasów dotyczy również działań z zakresu zalesień i obejmuje

• obligatoryjne uwzględnianie w planach przestrzennego zagospodarowania gmin optymalnej granicy polno - leśnej,
• struktury przestrzennej lasów w krajobrazie,
• systemu zadrzewień oraz korytarzy ekologicznych między kompleksami leśnymi i usuwania barier ekologicznych,
• a przede wszystkim ograniczeń lub eliminacji zewnętrznych presji na ekosystemy leśne przez przyjazne lasom zagospodarowanie terenów przyległych do lasu.

Prawidłowe zaplanowanie i prowadzenie zalesień spowoduje powiększenie środowiskowej roli krajowych lasów, poprawę warunków produkcji rolnej oraz powinno się również przyczynić do polepszenia warunków egzystencji ludności miast i aglomeracji przemysłowych.
Na podstawie art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych wydał Zarządzenie nr 38 z późniejszymi zmianami, w sprawie dysponowania środkami funduszu leśnego, związanymi z wyłączeniem z produkcji lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa oraz lasów znajdujących się w zarządzie parków narodowych. W oparciu o to zarządzenie, na wniosek nadleśniczego uzgodniony ze starostą, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych przydziela środki finansowe na zalesienia gruntów prywatnych w tym głównie na zakup sadzonek.

Praktyczne wskazówki dotyczące zalesień na terenie woj. łódzkiego

Zalesienie określonego gruntu porolnego powinno poprzedzać możliwie szczegółowe rozpoznanie warunków glebowych w celu określenia potencjalnego typu siedliskowego lasu. W rozpoznaniu tym można się oprzeć na istniejącej w danym terenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów rolniczych. Skład gatunkowy zalesień jest uzależniony od określonego typu siedliskowego w danej krainie przyrodniczo - leśnej. Województwo łódzkie położone jest w VI Krainie Małopolskiej oraz w części północnej w IV Krainie Mazowiecko - Podlaskiej (cały powiat łęczycki i kutnowski oraz gminy: Uniejów, Goszczanów, Bolimów, Czerniewice, Biała Rawka, Rawa Mazowiecka, Sadkowice, Cielądz, Regnów, Skierniewice, Nowy Kawęczyn, Kocirzew Południowy, Nieborów, Zduny, Kiernozia, Chąśno)./p>

Zobacz też orientacyjny skład gatunkowy zalesień na gruntach porolnych w zależności od żyzności gleby dla woj. łódzkiego.

Do zalesień należy używać jednorocznych sadzonek sosny oraz 2 - 3 letnich sadzonek gatunków liściastych i 2 - letnich sadzonek modrzewia. Materiał sadzeniowy powinien być właściwej proweniencji. Powinny być sadzone wyłącznie sadzonki silne i zdrowe, I klasy jakości. Sadzonki gatunków iglastych przeznaczone do omawianych warunków muszą być produkowane w szkółkach o korzystnych warunkach dla rozwoju grzybów mikoryzowych (szkółki na gruntach leśnych) lub specjalnie przysposabiane przez sztuczną mikoryzację.
Warunkiem zalesienia określonej powierzchni jest wyhodowanie sadzonek drzew i krzewów jak wspomniano wyżej jedno lub wieloletnich. Konieczne jest więc informacja od właścicieli gruntów o wielkości powierzchni do zalesień nawet orientacyjnej z conajmniej jednorocznym wyprzedzeniem.
Nadleśnictwa w celu przygotowania niezbędnej ilości odpowiednich gatunków sadzonek muszą z wyprzedzeniem jedno lub dwu letnim dokonać zasiew w szkółkach leśnych. Możliwość zalesienia gruntów i otrzymania ze środków Funduszu Leśnego czy WFOŚ i GW bezpłatnie sadzonek powinna być rozpowszechniona wśród właścicieli gruntów.

Odpowiednie przygotowanie gleby warunkuje jakość zalesień. W efekcie dotychczasowych badań zaleca się następujące sposoby przygotowania gleby:

• częściową uprawę gleby polegającą na wyoraniu bruzd dwuodkładnicowym pługiem leśnym umożliwiającą całkowite odsłonięcie gleby mineralnej w dnie bruzdy oraz przemieszczenie pokrywy roślinnej z uprawianej części międzyrzędzia (na głębokość około 10 cm). Orka w pasy musi być uzupełniona o spulchnienie dna bruzdy na prawie całe szerokości oraz na głębokość około 40 cm w celu zlikwidowania tzw. podeszwy płużnej.
• pełną uprawę gleby na gruntach silnie zachwaszczonych, wykonaną specjalnym pługiem dwupoziomowym na głębokość około 60 cm.

Najodpowiedniejszą porą przygotowania gleby jest jesień w roku poprzedzającym wiosenne sadzenie.

Stworzenie odpowiednich warunków wzrostu drzewkom użytym do wykonania zalesień oraz zapewnienie im możliwości do dalszej, zespołowej egzystencji w założonym na gruncie porolnym drzewostanie, wymaga posadzenia ich w odpowiedniej więźbie. Zalecana więźba głównych gatunków drzew na gruntach porolnych wynosi:

Rodzaj zmieszania wchodzących w skład uprawy gatunków drzew jest różny w zależności od wielkości zajmowanej powierzchni. Gatunek zajmujący ponad 20% powierzchni powinien być sadzony w zmieszaniu wielokępowym (powyżej 10 arów) i kępowym (powyżej 5 arów), a gatunek zajmujący poniżej 20% zalesianej powierzchni - w zmieszaniu grupowym (grupy po kilkanaście sztuk sadzonek). Gatunek zajmujący około 20% powierzchni może być sadzony w zmieszaniu drobnokępowym (kępy poniżej 5 arów).

Po porady w sprawach realizacji "Programu" na gruntach prywatnych należy zwracać się do odpowiednich leśniczych sprawujących nadzór nad gospodarką leśną w lasach niepaństwowych.

Autor: Mirosława Niezgodzka