Przedmiotem podejmowanych działań ochronnych są dziko występujące, cenne, zagrożone wyginięciem, rzadkie i chronione siedliska przyrodnicze oraz gatunki zwierząt, roślin, grzybów wraz z ostojami, miejscami ich rozrodu i przebywania;

Główne cele ochrony przyrody w Lasach Państwowych to:
(art. 7.1 ustawy o lasach Dz. U. 2011, 12,59)

·         Utrzymanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów;

·         Zachowanie różnorodności biologicznej;

·         Zachowanie dziedzictwa przyrodniczego;

·        Zapewnienie ciągłości istnienia gatunków (roślin, zwierząt i grzybów) i siedlisk, w których te organizmy bytują;

Wyznaczone zadania realizowane są poprzez uwzględnianie wymagań ochrony przyrody w polityce leśnej. Wyrazem tego jest:

- dostosowywanie prawa leśnego, w tym: instrukcji i zasad gospodarczych (zarówno na szczeblu krajowym jak i regionalnym np. dla poszczególnych Leśnych Kompleksów Promocyjnych) promujących technologie prac związane z prowadzeniem racjonalnej gospodarki leśnej;

- opracowywanie i realizacja ustaleń postępowania na rzecz ochrony przyrody przewidzianych w planach urządzania lasu (elaboraty, opisy taksacyjne, plany szczegółowych zadań zagospodarowania lasu, opracowania glebowo-siedliskowe, programy ochrony przyrody, oceny oddziaływania planów urządzenia lasu na środowisko przyrodnicze, materiały kartograficzne) służących w możliwie najwyższym stopniu zabezpieczaniu siedlisk i stanowisk roślin, zwierząt i grzybów;

- wyłączanie z użytkowania gospodarczego szczególnie cennych obiektów, reprezentujących chronione, zagrożone i ginące:

' siedliska (tj. bory chrobotkowe, bory bagienne, lasy bagienne, buczyny storczykowe, murawy i wrzosowiska, łąki ziołoroślowe, torfowiska, jeziora, stawy, strumienie i odcinki naturalnych, mulistych, nizinnych rzek);

' stanowiska występowania roślin i grzybów oraz ostoi, miejsc rozrodu lub regularnego przebywania gatunków zwierząt;

przy jednoczesnym ich zabezpieczeniu przed zagrożeniami zewnętrznymi i utrzymywaniu we właściwych stanie;

- zabezpieczanie reprezentatywnej części populacji i zasilaniu populacji naturalnych poprzez ochronę ex situ cennych rodzimych gatunków drzew leśnych np. jodły pospolitej;

- prowadzenie działalności informacyjnej, promocyjnej i edukacyjnej, w dziedzinie ochrony przyrody;

- wspieranie badań naukowych i ścisłą współpracę z naukowcami, organizacjami działającymi na rzecz ochrony przyrody.

Zasady holistycznego podejścia do ochrony ekosystemów leśnych, trwałej i zrównoważonej gospodarki leśnej, ochrony układów przestrzennych mają swój wyraz w naturalnych i półnaturalnych kierunkach hodowli lasu m.in.:

- Wspieranie naturalnego odnowienia lasu;

- Ograniczanie zrębów zupełnych i preferowanie rębni złożonych;

- Pozostawianie przestojów, nasienników, kęp starych drzew i drzew dziuplastych;

- Wykorzystywanie mikrosiedlisk;

- Upowszechnianie biologicznych i biotechnicznych metod ochrony lasu;

- Zachowanie całej naturalnej zmienności przyrody leśnej i funkcjonowania ekosystemów leśnych w stanie zbliżonym do naturalnego z uwzględnieniem naturalnej ewolucji;

- Restytucje metodami aktywnej hodowli i ochrony leśnych zbiorowisk przyrodniczych.

Dały one podstawę do opracowania:

' „Programu zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew leśnych na lata 1991-2010”;

' „Regionalizacji leśnej dla nasion i sadzonek”;

' „Zasad wyboru, prowadzenia oraz wykorzystania genotypów, populacji i zbiorowisk zachowawczych w Lasach Państwowych”;

'  „Regionalnego programu zachowania leśnych zasobów genowych dla zagrożonych populacji i osobników z uwzględnieniem stanowisk dzikich drzew owocowych i krzewów oraz leśnych obiektów ochrony niekonserwatorskiej”;

' „Programu restytucji cisa”.

Powszechne zadania ochrony przyrody są wyznacznikiem priorytetów i stosowanych technologii w prowadzeniu działań gospodarczych w lasach. Szczególnie ważnym osiągnięciem leśnictwa jest ugruntowana znajomość:

- Regionalizacji przyrodniczo-leśnej, w tym podział na krainy i dzielnice przyrodniczo-leśne;

- Typologii leśnej opartej na analizie siedliska;

- Powiązań typologii leśnej z fitosocjologią.

Obecnie trwają prace nad opracowaniem i wdrożeniem Kodeksu Dobrych Praktyk w Leśnictwie.

Autor: Halina Szpetmańska