ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów. Park krajobrazowy jest obszarem chronionym ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju.
Nadleśnictwo położone jest na terenie dwóch parków krajobrazowych:Spalskiego i Sulejowskiego
Spalski Park Krajobrazowy - wchodzący w skład Zespołu Nadpilicznych Parków Krajobrazowych utworzony został w 1995 roku.
Z przyrodniczego punktu widzenia park ten charakteryzuje sie otwartymi łąkami i polami o dużej mozaikowatości. Obok różnego rodzaju upraw rosną stare dęby, samotne grusze czy szpalery tarnin, głogów i róż.
Sulejowski Park Krajobrazowy - utworzony w 1994 roku podobnie jak Spalski Park Krajobrazowy obejmuje dolinę rzek Pilicy. Park charakteryzuje krajobraz dolinny. Chronione są tu jodły pospolite, świerki, buki, klony i jawory.
Rezerwat przyrody - obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi. Uznanie danego obszaru za rezerwat przyrody następuje w drodze rozporządzenia wojewody, które określa jego nazwę, położenie, cele ochrony oraz rodzaj, typ i podtyp rezerwatu, a także sprawującego nadzór nad rezerwatem.
Na terenie naszego nadleśnictwa znajduje sie 8 częściowych rezerwatów przyrody, których łączna powierzchnia wynosi: 273,05 ha.
Rezerwat "Niebieskie Źródła" - rezerwat przyrody nieożywionej utworzony w 1961 r. na powierzchni 28,77 ha w celu ochrony wywierzysk krasowych oraz towarzyszących im zbiorowisk leśnych, biocenoz zaroślowych, szuwarowych i wodnych znajdujących się na granicy miasta Tomaszowa Maz. W wapiennym podłożu pulsują źródła, napełniając baseny do głębokości 4, 5 m. Woda ma charakterystyczne zielonkawe zabarwienie co jest efektem działania rozproszonego światła słonecznego. Barwa wody przybiera różne odcienie w zależności od pogody (nasłonecznienia, zachmurzenia). Woda wypełnia baseny, kanały i rozlewiska a następnie odprowadzana jest poza teren rezerwatu do rzeki Pilicy. W rezerwacie stwierdzono podan 400 gatunków roślin naczyniowych, w tym: trzy gatunki naturalnego pochodzenia – grzybień biały Nymphaea alba, turówka wonna Hierochloe odorata, bluszcz pospolity Hedera helix oraz trzy introdukowane tutaj przed laty - różanecznik żółty Rododendron luteum, kosodrzewina Pinus mugo i cis pospolity Taxus baccata.
Rezerwat "Sługocice" - utworzony 18 maja 1984 roku, w celu zachowania stanowiska żywca dziewięciolistnego - rośliny górskiej, bardzo rzadko występującej na niżu. Rezerwat obejmuje powierzchnię 8,57 ha gruntów leśnych i pomimo niewielkiego zróżnicowania wiekowego i strukturalnego drzewostanów znaczna ilość gatunków występujących w rezerwacie powoduje, że lasy te są w dużej mierze zbliżone do naturalnych zespołów lasów liściastych.
Rezerwat "Twarda" - rezerwat częściowy utworzony w 1976 r. na powierzchni 23,48 ha. Rezerwat utworzono ze względu na wielogatunkowy las grądowy i bór mieszany dębowo-jodłowy z ciekawą florą (miodownik melisowaty Melissophyllum, dąbrówka kosmata Ajuga genevensis, lilia złotogłów Lilium martagon, widłaki: jałowcowaty Lycopodium annotinum i goździsty Lycopodium clavatum, bluszcz pospolity Hedera helix). W rezerwacie znajduje się naturalne stanowisko jodły pospolitej Abies alba przy północnej granicy zasięgu geograficznego. Przed utworzeniem rezerwatu wycięto niemal całość starego drzewostanu jodłowego. Obecnie jodła odnawia się dobrze czemu zapewne sprzyjają realizowane zadanie ochrony rezerwatowej. 
Rezerwat "Jeleń" - uznany jako rezerwat 24 maja 1976 roku. Powierzchnia rezerwatu wynosi 47,19 ha, a głównym celem ochrony jest, podobnie jak w rezerwacie Twarda, zachowanie fragmentu wielogatunkowych drzewostanów ze znacznym udziałem jodły na północnej granicy zasięgu w Puszczy Pilickiej.
Rezerwat "Gaik" - rezerwat utworzony w 1976 r. na powierzchni 32,86 ha. Charakteryzuje się wybitnymi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi. W rezerwacie chronione są różne postacie grądu kontynentalnego: podzespoły: gradu niskiego Tilio-Carpinetum stachyetosum, typowy T-C typicum i wariantu ciepłolubnego grądu typowego. Rosną tutaj 200 –letnie drzewostany dębowe. Flora jest zróżnicowana i bogata. Występują tutaj między innymi: widłaki: jałowcowaty Lycopodium annotinum i goździsty Lycopodium clavatum, pierwiosnka lekarska Primula vris, podkolan biały Platanthera biforia, pięciornik biały Potentilla alba i turzyca pagórkowata Carem montana. W rezerwacie gnieździ się blisko 50 gatunków ptaków, m.in. dzięcioły, wilga, grzywacz i dudek. .
Rezerwat "Jaksonek" - rezerwat florystyczny utworzony w 1984 r. na powierzchni 27 ha w celu ochrony naturalnego stanowiska reliktu polodowcowego zimozioła północnego Linnaea borealis. W 1989 roku rezerwat został powiększony i obecnie zajmuje 79,69 ha. Rezerwat ten jest cennym obiektem naukowym ponieważ jest naturalnym modelem ilustrującym zróżnicowanie gleby, zbiorowisk roślinnych i flory, począwszy od doliny Pilicy, poprzez terasę nadzalewową i stok doliny po krawędź i wysoczyznę. Występuje tutaj 5 zespołów leśnych: fitocenozy dąbrowy świetlistej Potentillo albae-Quercetum na wysoczyźnie, grąd kontynentalny w podzespołach: typowy T-C typicum i wysokim T-C calamagrostietosum w strefie krawędziowej, bór mieszany sosnowo-dębowy Querco-Pinetum na zboczu doliny, u podnóża przeważają fitocenozy boru sosnowego świeżego Leucobryo-Pinetum, miejscami występuje bór sosnowy suchy Cladonio-Pinetum. Można tutaj znaleźć sosny o oryginalnym pokroju pnia, a najokazalsze osiągają 300-315 cm w obwodzie. .
Jednak najcenniejszym elementem flory rezerwatu jest zimoziół północny, który ma charakter relikta glacjalnego.
Drugą rzadką w Polsce Środkowej, a występującą na terenie rezerwatu rośliną jest przytulia okrągłolistna. Jest to gatunek górski, pospolity w reglu dolnym Karpat i Sudetów.
Rezerwat "Błogie" - utworzony w 1976 roku celem zachowania fragmentu naturalnych drzewostanów jodłowych oraz drzewostanów mieszanych z udziałem jodły na północnej granicy zasięgu jodły. Teren rezerwatu pokrywa kompleks cienistych grądów, borów mieszanych i łęgów o powierzchni 69,48 ha. Największą powierzchnie w rezerwacie zajmują różne postacie grądu jodłowego Tilio-carpinetum abietetosum. Jodła występuje we wszystkich stwierdzonych tu zbiorowiskach, najliczniej na żyznych siedliskach grądowych. W bogatej florze naczyniowej na uwagę zasługują: niepozorna paproć nasięźrzał pospolity Ophioglossum vulgatum, trzy gatunki widłaków – jałowcowaty Lycopodium annotinum, goździsty L. clavatum i wroniec Huperzia selago, bluszcz pospolity Hedera Helix, wawrzynek wilczełyko Daphne mezerum. W zachodniej części rezerwatu oraz przy południowej granicy można zobaczyć prawie 200-letni starodrzew dębowo-sosnowy, piękny puszczański las..
Rezerwat "Czarny Ług" - rezerwat ścisły utworzony w 1996 r. Głównym przedmiotem ochrony w rezerwacie jest torfowisko wysokie typu suboceanicznego z rzadką florą otoczone borami. Rezerwat zajmuje zaledwie 2,46 ha i występują tutaj: bagnica torfowa Scheuchzeria palustris, rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia , turzyca bagienna Carex limosa, modrzewnica zwyczajna Andromeda polifolia i żurawina błotna Oxycoccus palustris tworzące oryginalne zbiorowiska roślinne takie jak: mszar torfowcowy Sphagnetum magellanici, zespół turzycy bagiennej Caricetum limosae. W ostatnich latach torfowisko ulega zarastaniu i wypłyceniu. Pojawia się co raz więcej podrostów popularnych w całej Polsce: sosny Pinus sylvestris i brzóz: Betula Pendula, Betula pubescens, a sukcesja zmierza w kierunku boru sosnowego bagiennego Vaccinio uliginosi-Pinetum..
Ponadto na terenie lasów Nadleśnictwa Smardzewice spotkać można 17 pomników przyrody, z których jeden stanowi pomnik przyrody nieożywionej - jest to głaz narzutowy oraz 16 dębów będących pomnikami przyrody ożywionej.
Użytkami ekologicznymi są w myśl ustawy o ochronie przyrody - zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów majacych znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i sródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce,siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzedkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania.
Na terenie Nadleśnictwa Smardzewice użytki ekologiczne obejmują łączną powierzchnię 37,53 ha.
aktualiacja K.Jaskulska, K.Socha
